Sektori i transportit ndërkombëtar të mallrave në Shqipëri ndodhet në prag të një paralize totale, ndërsa operatorët kanë lëshuar paralajmërimin e fundit: këtë javë pritet bllokimi i Portit të Durrësit dhe pikave kryesore kufitare.
Ky vendim ekstrem vjen si pasojë e një situate të paprecedentë financiare që po i çon kompanitë vendase drejt falimentimit të sigurt, e nxitur kryesisht nga çmimi i lartë i naftës dhe pabarazia e thellë në tregun rajonal.
Sipas përfaqësuesve të këtij sektori, kostoja e karburantit në Shqipëri është bërë e papërballueshme, duke u renditur rreth 30% më shtrenjtë se në vendet fqinje. Për të ilustruar këtë hendek, aktualisht një litër naftë në vendin tonë kushton rreth 2.1 euro, ndërkohë që në Maqedoninë e Veriut ajo gjendet me 1.4 euro, dhe në Kosovë e Malin e Zi me 1.7 euro.
Ky disnivel çmimesh ka krijuar një terren të padrejtë konkurrence, ku marrëveshjet dypalëshe për lëvizjen e lirë të mallrave, të cilat dikur u krijuan për të lehtësuar tregtinë, sot po kthehen në “gropën” e bizneseve shqiptare.
Problemi qëndron në faktin se kamionët nga vendet e rajonit mund të hyjnë në Shqipëri pa leje tranziti dhe, falë leverdishmërisë ekonomike, ata preferojnë të mos furnizohen me karburant në territorin shqiptar.
Një operator maqedonas, për shembull, mund të ngarkojë mallra në Shqipëri dhe të udhëtojë 300 kilometra shtesë vetëm për t’u furnizuar në vendin e tij me çmim më të lirë përpara se të niset drejt Europës.
Në krahun tjetër, kompanitë shqiptare janë të prangosura nga legjislacioni vendas; ato nuk përfitojnë rimbursim të TVSH-së për naftën e blerë jashtë dhe kufizohen rreptësisht të hyjnë në Shqipëri me më shumë se 200 litra në serbator, duke rrezikuar gjoba të rënda deri në 400 euro.
Diferenca në kosto është tronditëse kur llogaritet për distanca të gjata. Për një rrugë vajtje-ardhje drejt Gjermanisë, një kamion shqiptar detyrohet të shpenzojë rreth 3,500 euro për karburant, ndërsa një konkurrent nga rajoni e kryen të njëjtin udhëtim me vetëm 2,200 euro.
Kjo diferencë prej 1,300 eurosh për një rrugë të vetme e bën të pamundur mbijetesën e kompanive vendase. Pasojat janë tashmë të prekshme; drejtuesit e kompanisë “Shega Trans” bëjnë me dije se aktiviteti i tyre ndërkombëtar është pothuajse i shuar, ku nga 20 kamionë që operonin dikur drejt Kosovës, sot ka mbetur vetëm një në lëvizje, sa për të mbajtur simbolikisht aktivitetin hapur.
Përballë këtij përkeqësimi që ka marrë përmasa dramatike në tre vitet e fundit, operatorët kërkojnë ndërhyrjen e menjëhershme të qeverisë shqiptare përmes dy rrugëve: rishikimin e menjëhershëm të marrëveshjeve bilaterale me vendet e rajonit për të barazuar lëvizjet, ose aplikimin e një skeme kompensimi financiar që mbulon diferencën e çmimit të naftës.
Nëse këto masa nuk merren urgjentisht, sektori paralajmëron se nuk do të ketë më kthim pas, duke sjellë jo vetëm falimentimin e qindra bizneseve, por edhe një goditje të rëndë për të gjithë zinxhirin e furnizimit dhe ekonominë kombëtare.