Ditën e sotme Hungaria i është drejtuar kutive të votimit në një nga proceset më të rëndësishme zgjedhore të viteve të fundit, ku përballë njëri-tjetrit janë kryeministri në detyrë Viktor Orban dhe rivali i tij kryesor, Peter Malyar, lider i partisë opozitare Tisza.
Në pamje të parë, gara duket e hapur. Sondazhet e fundit tregojnë një avantazh të opozitës, duke ngritur pritshmëri për një ndryshim politik. Por realiteti elektoral në Hungari është më kompleks sesa shifrat që publikohen.
Këto zgjedhje nuk vendosen vetëm nga votat që hidhen sot, por edhe nga mënyra se si është ndërtuar sistemi zgjedhor gjatë viteve të fundit.
Një garë e pabarabartë që në nisje
Gjatë 16 viteve në pushtet, qeveria e Orban ka ndërmarrë një sërë reformash që kanë ndryshuar thellësisht rregullat e lojës. Sistemi aktual nuk e pengon votimin e lirë, por sipas kritikëve, krijon kushte të pabarabarta për garën.
Ridizenjimi i zonave zgjedhore dhe reduktimi i numrit të deputetëve kanë bërë që pesha e votës të mos jetë e njëjtë në të gjithë vendin. Në zonat rurale, ku Fidesz ka mbështetje më të fortë, nevojiten më pak vota për të siguruar një mandat sesa në qytetet e mëdha që priren të mbështesin opozitën.
Si përkthehen votat në mandate
Sistemi zgjedhor kombinon votimin direkt në zona me shpërndarjen proporcionale nga listat e partive. Në total, 199 mandate ndahen përmes këtij mekanizmi.
Por në praktikë, përmes formulave të veçanta të llogaritjes, partia që del më e fortë mund të përfitojë më shumë mandate sesa do të sugjeronte përqindja e votave.
Kjo është parë edhe në zgjedhjet e mëparshme, ku diferenca mes votave dhe mandateve ka qenë e konsiderueshme në favor të Fidesz.
Sondazhet nuk japin gjithmonë përgjigjen
Në një klimë të thellë polarizimi politik, edhe sondazhet janë bërë pjesë e betejës. Opozita dhe qeveria publikojnë matje të ndryshme, shpesh kontradiktore, duke e bërë të vështirë krijimin e një panorame të qartë.
Për këtë arsye, edhe nëse njëra palë duket përpara në sondazhe, kjo nuk garanton automatikisht rezultatin final.
Beteja për informacionin
Një faktor kyç në këto zgjedhje mbetet edhe kontrolli i hapësirës mediatike. Sipas vëzhguesve ndërkombëtarë, një pjesë e madhe e mediave në Hungari është e lidhur drejtpërdrejt ose tërthorazi me qeverinë, duke ndikuar në mënyrën se si informohet publiku.
Kjo krijon një avantazh të rëndësishëm për partinë në pushtet në një moment kur çdo votë ka peshë.
Një test për demokracinë hungareze
Zgjedhjet e sotme nuk janë vetëm një përballje politike mes dy kampeve. Ato përbëjnë një provë për vetë sistemin zgjedhor dhe për aftësinë e tij për të reflektuar vullnetin e qytetarëve.
Pyetja kryesore mbetet: nëse opozita fiton në vota, a do të jetë kjo e mjaftueshme për të marrë pushtetin?
Përgjigjja pritet të vijë pas numërimit, por një gjë është e qartë që tani në Hungari, rezultati nuk varet vetëm nga sa vota merr një parti, por edhe nga mënyra se si ato përkthehen në pushtet.