Rrezatimi i dëmshëm UV është i pranishëm edhe kur nuk e vërejmë, madje as në ditët me re, dhe pasojat e ekspozimit të tepërt në diell mund të përfshijnë plakjen e përshpejtuar të lëkurës, njollat e errëta, djegien nga dielli dhe një rrezik në rritje të kancerit të lëkurës. Megjithatë, lind pyetja: a mund ta përdorni kremin mbrojtës nga dielli të vitit të kaluar këtë sezon dhe a e humbet ai efektivitetin e tij pas datës së skadimit?
Është e natyrshme që njerëzit të ngurrojnë të hedhin një produkt që në shikim të parë duket i mirë. Megjithatë, përdorimi i kremit mbrojtës nga dielli, ose i çdo produkti kozmetik, pas datës së skadimit mund të ketë pasoja serioze.
Sipas Krupa Kestlein, themeluese dhe kimiste kryesore kozmetike në KKT Labs, kremrat kundër diellit konsiderohen ilaçe pa recetë dhe i nënshtrohen udhëzimeve të përcaktuara qartë të testimit që duhet të përmbushin. Kestlein thekson se të gjithë kremrat kundër diellit duhet të kenë një datë skadimi të deklaruar qartë përpara se të dalin në treg, dhe se efektiviteti i tyre garantohet vetëm deri në atë datë.
Dr. Hadley King shpjegoi se formulat fizike (minerale) të kremrave mbrojtës nga dielli janë më të qëndrueshme se ato kimike dhe për këtë arsye kanë një afat më të gjatë ruajtjeje. Kremrat mbrojtës nga dielli fizikë me përbërës të tillë si oksidi i zinkut dhe dioksidi i titanit nuk e ndryshojnë strukturën e tyre molekulare kur ekspozohen ndaj dritës dhe mbeten më të qëndrueshëm për më gjatë se kremrat mbrojtës nga dielli kimikë, përbërësit e të cilëve oksidohen me kalimin e kohës.
Kimisti kozmetik dhe CEO i BeautyStat, Ron Robinson, shton se kremrat mbrojtës nga dielli, si kimikë ashtu edhe fizikë, janë formuluar për të zgjatur deri në tre vjet nëse nuk hapen dhe ruhen në një vend të freskët dhe të thatë, larg rrezeve të diellit. Ndërsa afati i ruajtjes mund të ndryshojë në varësi të llojit të kremit mbrojtës nga dielli, Robinson thekson se nuk ka ndryshim në afatin e ruajtjes midis sprejve dhe locioneve. King shton se kremrat mbrojtës nga dielli në formë pluhuri përmbajnë minerale më të qëndrueshme dhe zgjasin më shumë, ndërsa formulimet e lëngshme janë më pak të qëndrueshme. Mesatarisht, kremrat mbrojtës nga dielli mund të pritet të zgjasin midis dy dhe tre vjetësh.
Robinson shpjegon se të gjitha produktet kozmetike kanë një datë skadimi dhe se shumica e përbërësve zbërthehen me kalimin e kohës dhe humbasin efektivitetin e tyre. Shumë produkte kanë një etiketë “përdoreni para” në paketim, e cila tregon se për sa muaj ato mbeten efektive pas përdorimit të parë, zakonisht midis gjashtë dhe dymbëdhjetë muajve. Nëse nuk është e listuar një datë skadimi, Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) kërkon që prodhuesi të provojë qëndrueshmërinë e produktit për tre vjet, pas së cilës produkti konsiderohet i skaduar.
A funksionon kremi mbrojtës nga dielli edhe pas datës së skadimit?
Teknikisht, ndoshta. Robinson thotë se kremi mbrojtës nga dielli mund të përdoret nëse është ruajtur në një vend të freskët dhe të thatë dhe nuk tregon shenja prishjeje. Megjithatë, këshillohet kujdes, dhe edhe atëherë, përdorimi i kremit mbrojtës nga dielli të skaduar nuk rekomandohet. Rregullat themelore, si riaplikimi çdo dy orë, ende vlejnë, por garancioni ka mbaruar.
Problemi më i madh me përdorimin e kremit mbrojtës nga dielli të skaduar është se ai nuk ofron mbrojtje të mjaftueshme nga rrezet UV, të cilat mund të çojnë në plakjen e parakohshme të lëkurës, djegien nga dielli dhe një rrezik në rritje të kancerit të lëkurës. “Data e skadimit shënon pikën në të cilën kremi mbrojtës nga dielli nuk është më efektiv. Kur përdorni krem mbrojtës nga dielli të skaduar, rrezikoni të digjeni sepse mbrojtja nuk është më e garantuar”, tha Kestlein. Filtrat UV në kremrat mbrojtës nga dielli funksionojnë duke u shpërndarë në mënyrë të barabartë në të gjithë lëkurën, por pas datës së skadimit, formula fillon të ndahet dhe përbërësit aktivë mund të shpërndahen në mënyrë të pabarabartë.
King paralajmëron gjithashtu se kremi i skaduar mund të shkaktojë acarim. Përbërësit mund të zbërthehen në kimikate irrituese, ose bakteret dhe kërpudhat mund të rriten në krem, duke çuar në infeksione dhe acarime si skuqje dhe gunga. Kjo është arsyeja pse si ekspertët ashtu edhe FDA këshillojnë që t’i hidhni menjëherë produkte të tilla. Nëse e gjeni veten në një situatë ku nuk keni mbrojtje tjetër, King thotë se përdorimi i kremit mund të jetë i pranueshëm për sa kohë që ka qenë në dispozicion për një farë kohe dhe kremi ende duket dhe ka aromë normale.
Në këtë rast, rekomandohet që së pari të testohet në një sipërfaqe të vogël të lëkurës për të shmangur një reaksion të mundshëm negativ dhe të zëvendësohet kremi me një të ri sa më shpejt të jetë e mundur. “Datat e skadimit janë të përcaktuara për të siguruar stabilitetin, efikasitetin, strukturën dhe sigurinë e produktit. Për mbrojtje optimale nga dielli, përdoreni kremin para datës së skadimit”, theksoi King.
Mënyra më e lehtë për të kontrolluar nëse kremi është ende i vlefshëm është të shikoni deklaratën.
Nëse nuk ka datë të listuar, King këshillon të supozohet se kremi zgjat deri në tre vjet pas blerjes. Shenja të tjera që tregojnë se një produkt “ka kaluar datën e skadimit” përfshijnë ndryshime në ngjyrë, konsistencë, erë dhe strukturë, shpjegon Robinson. Nëse kremi ndahet ose ndryshon pamjen e tij, ka të ngjarë që të mos jetë më i sigurt për t’u përdorur, edhe nëse nuk ka skaduar ende.
Ashtu si çdo produkt tjetër kozmetik, çelësi për zgjatjen e afatit të ruajtjes së tij është ruajtja e duhur. Si Kastline ashtu edhe King këshillojnë mbajtjen e kremrave mbrojtës nga dielli larg rrezeve të diellit, pasi nxehtësia dhe rrezet UV mund të përshpejtojnë zbërthimin e përbërësve. Idealisht, duhet të ruhet në një vend të freskët dhe të thatë, por për rezultate më të mira, rekomandohet një dollap ose sirtar i errët në temperaturë ambienti.